THA-1 (Tây Nguyên - Hybrido Arabica 1) là giống cà phê Arabica lai đầu tiên do Việt Nam nghiên cứu và chọn tạo thành công, được phát triển bởi Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI).

Nguồn gốc và quá trình chọn tạo

THA-1 là kết quả lai giữa giống Catimor Việt Nam (dòng mẹ) và KH3-01 (dòng bố, có nguồn gốc từ Ethiopia). WASI tiến hành chọn lọc qua 5 thế hệ (F5) để ổn định các đặc tính di truyền mong muốn - kháng bệnh gỉ sắt từ dòng Catimor và tiềm năng hương vị từ dòng Ethiopia. Đây là một trong những nỗ lực đầu tiên của ngành cà phê Việt Nam trong việc tự chủ giống Arabica chất lượng cao, thay vì phụ thuộc vào giống nhập ngoại.

Cây THA-1 sinh trưởng khỏe, tán rộng vừa phải, năng suất ổn định. Bộ lá xanh đậm giúp cây quang hợp hiệu quả ở vùng cao. Trái chín có màu đỏ đặc trưng của dòng Arabica.

Vùng trồng: Radar Farm, Trạm Hành, Cầu Đất

Lô THA-1 trong bộ sưu tập của Le J' đến từ Radar Farm tại Trạm Hành, Cầu Đất, Đà Lạt - vùng cà phê Arabica cao nhất Việt Nam với độ cao 1.590-1.650m so với mực nước biển. Farm canh tác theo hướng hữu cơ dưới tán rừng thông, không sử dụng thuốc trừ sâu hóa học. Lớp thảm mục từ lá thông mục tạo ra hệ sinh thái đất giàu vi sinh vật, góp phần vào độ phức hợp trong hương vị hạt cà phê.

Khí hậu Cầu Đất với biên độ nhiệt ngày-đêm lớn (có thời điểm chênh 10-12°C) khiến trái cà phê chín chậm, tích lũy đường và tiền chất hương thơm nhiều hơn so với vùng thấp. Mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 3 tạo điều kiện lý tưởng cho thu hoạch và sơ chế.

Sơ chế Anaerobic Natural

THA-1 của Radar Farm được sơ chế theo phương pháp Anaerobic Natural: trái chín đỏ sau thu hoạch được đưa vào bồn kín yếm khí, lên men có kiểm soát với men chọn lọc trong 48 giờ. Quá trình yếm khí hạn chế oxy, thúc đẩy các phản ứng enzyme nội sinh trong trái, tạo ra ester trái cây và acid hữu cơ đặc trưng. Sau lên men, trái được trải phơi trên giàn cao cho đến khi đạt độ ẩm mục tiêu.

Phương pháp này khai thác tối đa đặc tính trái cây nhiệt đới vốn có của dòng Catimor-Ethiopia, đồng thời tạo thêm tầng hương lên men phức hợp mà các phương pháp sơ chế truyền thống khó đạt được.

Hương vị

Ở mức rang Light (Hand Brew), THA-1 thể hiện profile cân bằng với body trung bình và acidity sáng dạng citric-malic:

• Đào (peach)
• Lê (pear)
• Cam (orange)
• Trái cây hạch (stone fruits)
• Trái cây nhiệt đới (tropical fruits)

Hậu vị sạch, ngọt kéo dài. THA-1 là định nghĩa của một balanced cup - dành cho ai yêu thích sự cân bằng giữa hương trái cây tươi và độ ngọt tự nhiên của hạt Arabica vùng cao.

Le J' Momentum THA-1 Cầu Đất

Trong bộ sưu tập của Le J', dòng THA-1 hiện có mặt với sản phẩm Momentum THA-1 Cầu Đất (200g, 340.000₫), rang Light. Sản phẩm phù hợp cho pour-over (V60, Kalita Wave), espresso, và cold brew.

Cách thưởng thức

Với profile trái cây nhiệt đới sáng và body trung bình, THA-1 thể hiện tốt nhất qua pour-over:

• V60 (Hario): tỉ lệ 1:16, nhiệt độ nước 92-93°C, xay medium-fine. Vẽ 3 lần rót cách nhau 30 giây, tổng thời gian chiết xuất 2:45-3:15.
• Kalita Wave: tỉ lệ 1:15, nhiệt độ 91-92°C. Flat-bottom giúp chiết xuất đều hơn, body đầy hơn.
• Espresso: tỉ lệ 1:2.2, shot time 26-30 giây, cho espresso sáng với acidity trái cây rõ rệt.
• Cold brew: ngâm 12-14 tiếng tỉ lệ 1:10 trong tủ lạnh, cho ra cold brew ngọt tự nhiên với hương đào và cam nổi bật.

Nguồn tham khảo

• Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) - đơn vị nghiên cứu và chọn tạo giống THA-1
• World Coffee Research: Catimor - thông tin về dòng Catimor, một trong hai giống bố mẹ của THA-1